Lübnan, kasım ayının ilk iki haftasını İsrail’de hükümeti kurma görevinin Gadi Eisenkot’a verilmesinin ve ABD’de Demokratların ara seçimlerde Kongre’de çoğunluğu sağlamasının yankılarını izlemekle geçirdi. Zira bu gelişmeler Beyrut’un yakın dönemdeki güvenlik ortamını etkileyecek, ancak Lübnan’ın bölgedeki konumunu asıl belirleyecek olan elbette kendi dış politika tercihleri.
Ocak 2025’te göreve gelmesinden bu yana, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, ülkeyi farklı bir bölgesel ilişkiler ağı içinde konumlandırmaya dönük adımlar atıyor. Bu adımların en tartışmalısı deniz yetki alanları konusunda atıldı. 2007’den bu yana askıda kalan Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ile münhasır ekonomik bölge sınırlandırma anlaşması, Aoun’un ısrarıyla 26 Kasım 2025’te Beyrut’ta imzalandı. Aoun anlaşmanın hiçbir tarafa yönelik olmadığını vurgulasa da Türkiye Dışişleri Bakanlığı anlaşmanın Kıbrıs Türklerinin eşit haklarını yok saydığını açıkladı. Beyrut’un Ankara’ya danışmadan attığı bu adım Türkiye’de şaşkınlıkla karşılandı. Lübnan’ın GKRY, Yunanistan ve İsrail etrafında şekillenen bir yapıya çekilebileceği kaygısını doğurdu.
Aoun’un yaz aylarındaki ziyaretleri, hızlanan diplomatik görüşmeleri daha da görünür kıldı. 21 Temmuz’da Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile görüşen Aoun, 2009’dan bu yana Washington’a davet edilen ilk Lübnan cumhurbaşkanı oldu. Aoun Washington’a Hizbullah’ın silahsızlandırılmasına ilişkin yazılı bir öneriyle gitti, İsrail’i çekilmeye zorlayabilecek gücün de yalnızca Trump’ta olduğunu düşünüyordu.
Aoun, görüşmede 26 Haziran’da İsrail ile imzalanan çerçeve anlaşmaya da atıf yaptı.
Çerçeve anlaşma, İsrail ile Lübnan arasında güvenlik anlaşmasına ulaşmayı hedefleyen, Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını ve İsrail ordusunun Lübnan topraklarından aşamalı olarak çekilmesini öngören nihai bir bir yol haritası.
Ama Aoun, ABD ziyareti sırasında anlaşmanın nihai amacının Lübnan ile İsrail arasındaki düşmanlık hâlini “sonsuza dek” sona erdirmek olduğunu söyledi.
Trump ise Lübnan’a “çok” yardım edeceklerini söylese de ne çekilme için bir takvim ne de Lübnan ordusu için yeni bir askeri yardım taahhüdü verdi.
Aoun’un Ankara ve Atina ziyaretleri
Dokuz gün sonra Ankara’ya gelen Aoun’un ziyareti, iki ülke arasında 17 yıl aradan sonra devlet başkanı düzeyindeki ilk ziyaret oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Lübnan’ın egemenliğini temin için başlatılacak tüm girişimlerde Türkiye olarak yer almak istediklerini söyledi. Ankara’nın bu ziyaretten asgari beklentisiyse Lübnan’ın bölgesel çatışmada tarafsızlığını korumasıydı.
Ankara ziyaretinden iki ay sonra 31 Ağustos’ta Atina’ya giden Aoun, Yunanistan’ı özellikle AB içinde ortak çıkarları bulunan bir dost ve ortak olarak tanımladı. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis de yaklaşan AB dönem başkanlığında Lübnan ile gelecekte kurulacak bir AB ortaklığına yönelik görüşmeleri ilerleteceklerini söyledi. Aynı gün Yunanistan ile İsrail’in savunma anlaşması imzalamasıysa ziyaretin zamanlamasını dikkat çekici kıldı.
Bu ziyaretler Lübnan’ın bölgede edinmek istediği konumun ana hatlarını ortaya koyuyor. Beyrut, İran’ın etkisinden uzaklaşmak, savaş ve barış kararını devletin tekeline almak ve güvenliğini ABD, Avrupa ve Doğu Akdeniz’deki ortaklarla kuracağı ilişkiler üzerine inşa etmek istiyor. Başbakan Nevvaf Selam’ın, savaşa ve barışa yalnızca devletin meşru kurumlarının karar verebileceğini söylemesi de bu yönelimin iç politikadaki yansıması. Bununla birlikte Lübnan, Türkiye ve Körfez ülkeleriyle köprüleri atmayan ve hiçbir eksene tam olarak eklemlenmeyen bir denge arıyor. Elbette bu dengeyi kurmak, ülkenin güneyi işgal altındayken ve Hizbullah’ın silahları masadayken hiç de kolay değil.
İsrail’e karşı da denge arayışı
İsrail’e karşı tutumda da benzer bir denge arayışı dikkat çekiyor. Aoun müzakereleri ihanet değil, boş yere kan dökülmeyen “diplomatik bir savaş” olarak tanımlıyor ve Lübnan’ın topraklarının hiçbir karışından vazgeçmeyeceğini vurguluyor. Beyrut İsrail ile yapılan çerçeve anlaşmayı bir barış anlaşması değil, düşmanlık hâlini sona erdirme süreci olarak görüyor ve normalleşmeyi 2002 Arap Barış Girişimi’nin koşullarına bağlı tutuyor, yani temel olarak İsrail’in Filistin Devleti’ni tanımasına. Trump’sa Temmuz’daki görüşmede, kabaca önce etraftaki ülkelerle barışalım, sonra Filistin meselesini düşünürüz, mantığıyla yapılan İbrahim Anlaşmaları’na yakında pek çok ülkenin katılacağını söyleyerek bu süreçte Lübnan’a “çok önemli bir yer” biçti. Aoun’un Atina’da çerçeve anlaşmanın tek taraflı uygulanamayacağını ve sorunun askeri güçle çözülemeyeceğini söylemesi de Lübnan’ın anlaşmaya bağlı kalırken İsrail’in yükümlülüklerini yerine getirmediğini uluslararası kamuoyuna duyurma çabasını yansıtıyor.
Ancak bu diplomasinin sahada karşılık bulduğunu söylemek güç. Çerçeve anlaşma İsrail’in aşamalı çekilmesini öngörse de İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz 14 Eylül’de Hizbullah tüm ülkede silahsızlandırılmadan güvenlik bölgesinden çekilmeyeceklerini açıkladı. Aoun’un Washington’dan Atina’ya uzanan temasları Lübnan’a uluslararası destek sağlasa da bu destek İsrail’i çekilmeye zorlayacak bir araca henüz dönüşmüş değil. Güneydeki asıl belirsizlikse BM Lübnan Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) görev süresinin 31 Aralık’ta sona erecek olmasından kaynaklanıyor. UNIFIL sonrasında güneyde nasıl bir düzen kurulacağı ve Beyrut’un bu düzen için hangi ortaklara yöneleceği, Aoun’un çok yönlü diplomasisinin asıl sınavı olacak.
Bilal Erdoğan’ın Lübnan ziyareti
Tam da bu ortamda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın oğlu ve İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Bilal Erdoğan’ın 12 Kasım’da Lübnan’a gitmesi bekleniyor. Başbakan Yardımcısı Tarık Mitri’nin davetiyle gerçekleşecek ziyarette Bilal Erdoğan’ın Beyrut’ta üç başkanla yani Meclis Başkanı, Cumhurbaşkanı ve hükümet başkanı ile görüşmesi, 13 Kasım’da Trablus’ta cuma namazı kılması ve Akkar’daki Türkmen köylerini ziyaret etmesi öngörülüyor. Türk tarafı ziyareti resmî değil, sosyal ve insani bir girişim olarak tanımlarken Lübnan basını ziyareti Sünni çevrelerde Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki etki rekabeti çerçevesinde değerlendiriyor.
Türkiye’nin Lübnan’daki varlığının en somut örneklerinden biriyse Sayda’daki Türk hastanesi. Türkiye’nin 2006 savaşının ardından inşasına başladığı ve 2010’da tamamladığı, yaklaşık 20 milyon dolara mal olan hastane, Lübnan hükümetinden kaynaklanan nedenlerle yıllarca hizmete girememişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Ağustos 2020’de bu iş için özel temsilci görevlendirmesinin ardından süreç hızlandı. İsrail saldırıları nedeniyle 8 hastanenin hizmet dışı kaldığı Kasım 2024’te acil servis, ameliyathaneler, yoğun bakım ve yanık tedavi yatakları hizmete açıldı. İsrail’in 2 Mart 2026’da başlattığı saldırılarda Sayda Türk Travma ve Rehabilitasyon Hastanesi, yaralıların başlıca tedavi merkezlerinden birine dönüştü. Hastanenin Genel Müdürü Mona Teryaki, yalnızca Mart ayında yüzlerce hastanın kabul edildiğini ve hastaların ücretsiz tedavi edildiğini belirtiyor. Güneydeki pek çok hastanenin tahliye edilmesiyle hastaneye Nebatiye gibi Şii nüfusun yoğun olduğu bölgelerden de yaralılar sevk edildi.
Lübnan Şiilerinin Türkiye algısı
Bu çerçeveden bakıldığında; insani görünürlüğün ve yardımların Lübnan’daki mezhep ayrımlarını ne ölçüde aşabileceği ayrı bir soru. Türkiye’nin Lübnan’daki toplumsal temasları ağırlıklı olarak Trablus ve Akkar gibi Sünni nüfusun yoğun olduğu kuzeyde yoğunlaşıyor, Bilal Erdoğan’ın ziyaret programı da bu tabloyu yansıtıyor. Şii toplumun Türkiye’ye bakışıysa daha mesafeli. Washington Institute’un Ekim-Kasım 2020’de 1.000 kişiyle yüz yüze yaptırdığı ankette Türkiye ile iyi ilişkilerin önemli olduğunu söyleyen Şiilerin oranı yalnızca yüzde 7’de kalırken bu oran Sünnilerde yüzde 65, Hristiyanlarda yüzde 27’ydi. Aynı ankette Şiilerin yüzde 94’ü İran ile iyi ilişkileri önemli buluyordu. Türkiye’nin Suriye iç savaşında Hizbullah’ın desteklediği Esed yönetiminin karşısında yer alması bu mesafenin arka planı olarak düşünülebilir. Son savaşta güneyden gelen yaralıların Sayda’daki Türk hastanesinde tedavi görmesi, bu mesafeyi kısaltabilecek az sayıdaki temas alanından birini oluşturuyor. Ancak anket verisi 2020’ye ait ve Gazze savaşı sırasında Türkiye’nin İsrail karşısındaki tutumunun bu algıyı nasıl etkilediği henüz güncel verilerle ölçülmüş değil.
Özetle Lübnan, İran’ın etkisinden uzaklaşırken kendisini tek bir eksene bağlamayan çok yönlü bir diplomasiyle bölgede yeni bir konum arıyor. Bu arayış Lübnan’ın diplomatik elini güçlendiriyor, ancak güneydeki işgal sürdükçe ve UNIFIL sonrası düzen belirsiz kaldıkça etkisi sınırlı kalacak.
Türkiye açısındansa Lübnan’ın Doğu Akdeniz’de GKRY ve Yunanistan ile kurduğu yakınlık dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Ankara’nın Lübnan’ın egemenliğine ve UNIFIL sonrası güvenlik düzenine katkı sunma isteği ile Sayda’daki hastanede ve Bilal Erdoğan’ın ziyaretinde öne çıkan sosyal ve insani temaslar, Beyrut’un tek bir eksene sıkışmasını önleyebilecek bir seçenek sunuyor. Lübnan’ın bu seçeneği ne ölçüde değerlendireceği, Türkiye ile Lübnan arasındaki ilişkilerin önümüzdeki dönemdeki yönünü de belirleyecek.
Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Fikir Turu’nun editöryel politikasını yansıtmayabilir.
Bu yazı ilk kez 12 Kasım 2026’da yayımlanmıştır.
