Hindistan’da sınav sorularının sızdırılmasıyla başlayan ve haftalardır devam eden protestolar sonuç verdi, eğitim bakanı istifa etti. Monash Üniversitesi Rektör Yardımcısı Craig Jeffrey, eğitim sisteminde ciddi reformlara ihtiyaç duyan ülkede nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini, The Conversation internet sitesinde yayımlanan yazısında anlatıyor.
Yazının bazı bölümlerini aktarıyoruz:
“Son birkaç haftadır Hindistan’daki gençler, işsizlik sorununun da yaşandığı ülkede eğitim sistemindeki çöküşü protesto etmek için sokaklara döküldü.
Protestolar, soruların sızdırılmasının ardından tıp fakültesi giriş sınavlarının iptal edilmesi ve bazı umutsuz gençlerin hayatlarına son vermesiyle alevlendi. Hareket, Hindistan başyargıcının işsiz gençleri ‘hamam böcekleri’yle karşılaştırdığı iddia edilen bir yorumundan esinlenerek Hamam Böceği imajını kendi sembolü haline getirdi. Mizah ve hiciv son zamanlardaki huzursuzluğun ayrılmaz bir parçasıydı.
Hamam Böceği hareketi, protestoların başlamasından bu yana en büyük zaferini Hindistan Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın cumartesi günkü istifasıyla elde etti. Ancak bu hamle tek başına yeterli olmayacak. Nitekim sorunlar bir gecede ortaya çıkmadı ve kolayca da çözülebilecek gibi değiller.
On yıllarca süren hayal kırıklığı
Eğitim sistemindeki aksaklıklar ve eksiklikler ile yaygın işsizlik, en az 1970’lerin başından beri Kuzey Hindistan’da büyük bir sorundu. Bunun başlıca nedenlerinden biri, 20’nci yüzyılın sonlarında yaşanan ekonomik büyümenin eğitime yönelik geniş tabanlı yatırımlarla desteklenmemesiydi. Sonuçta özel sektörde iş imkânı yaratılamadı ve birçok genç devlet işlerine bağımlı hale geldi.
Timepass: Youth, Class and the Politics of Waiting in India (Vakit Öldürmek: Hindistan’da Gençlik, Sınıf ve Bekleme Politikası) adlı kitabımda belirttiğim gibi, 1990’ların sonlarına doğru kuzeydeki Meerut şehrinde binlerce üniversite mezunu tek bir devlet memurluğu pozisyonu için yarışıyordu.
Nihayetinde birçok genç ‘vakit öldürmek’ olarak adlandırdıkları şeye yöneldi: Sokak köşelerinde takılarak vakit geçirirken bir yandan da üniversite eğitimlerine devam ettiler. Bir grup öğrenci ise ‘Hiçbir Yere Gitmeyen Nesil’ adında bir kulüp kurdu.
Görüştüğüm gençlerin çoğu içinde bulundukları durumdan dolayı oldukça üzgündü. Birçoğu en iyi okulların maliyetini karşılayamıyordu. Eğitim sistemi de sınav sorularının sızdırılmasından öğretmen azlığına kadar birçok sorunla boğuşuyordu.
2004 yılında Uttar Pradesh eyaletinde gençler ve sosyal değişimle ilgili saha çalışması yaparken, sınavlarda ‘demokratik kopya çekme hakları’ için hicivli bir kampanya yürüten öğrencilerle karşılaştım.”
Yazar, yüksek işsizlik oranları nedeniyle yetenekli öğrencilerin mezun olduktan sonra iş bulmaktan mahrum kaldıklarına inandıklarını belirtiyor: “Bir öğrenci, ‘Sistem bizi kandırıyorsa neden biz de kandırmayalım?’ diyordu. Öğrenciler ayrıca devlet memurluğuna başvurma sisteminin adil olmadığını da belirtiyordu. Bir öğrencinin ifadesiyle: ‘Her yerde, bağlantıya (sosyal bağlantılara) ve güce (para gücüne) ihtiyacınız var.’
Günümüzün kendine özgü zorlukları
Günümüz gençleri de benzer şekilde öfke ve belirsizlik duyguları yaşıyor. Ancak günün gerçekleri değişti.
Melbourne Üniversitesi’nden iki araştırmacı, Avishek Jha ve Nilanjana Sen’in yakın zamanda vurguladığı gibi, Hindistan gençliği, vakit öldürmek yerine genellikle devlet sınavlarına hazırlanmaya ciddi ölçüde çaba harcıyor. Bu durum, Hindistan’da genç işsizliğinin gerçek bir tehdit oluşturduğuna dair artan farkındalığı ve gençlerin şanslarını en üst düzeye çıkarmanın yollarını bulma kararlılığını yansıtıyor.
Bu daha hırslı neslin ihtiyaçlarını karşılamak için çok sayıda dershane, kurs merkezi ve çalışma alanı ortaya çıktı, ancak gençlerin az sayıdaki devlet işi için rekabette karşılaştıkları zorluklar mevcudiyetini koruyor. Hamam Böceği hareketinin üyeleri, sonuçta daha iyi bir hayat getirmeyen sınavlara hazırlanmak için harcamak zorunda kaldıkları tüm çaba ve kaynaklardan dolayı hayal kırıklığına uğramış durumda. Bu da, Hindistan’ın devasa genç işsizliği sorununun temelinde yatan daha derin, sistemik sorunlara işaret ediyor.
Ele alınması gereken dört ana konu
Hükümetin temel taleplerini karşılamasıyla birlikte, Hamam Böceği hareketi mensupları muhtemelen dikkatlerini eğitim ve istihdamda adalet gibi daha geniş kapsamlı sorulara çevireceklerdir.
Öncelikle, yapısal eğitim sorunlarıyla mücadele açık bir önceliktir. Bu, sınav yönetiminin yerelleştirilmesini gerektirebilir. Ancak Profesör Manisha Priyam’ın Bihar’da yaptığı araştırmada belirttiği gibi sorun, sınav sorularının sızdırılmasından daha büyük. (…)
İkinci olarak, birçok Hint yorumcu yeniden iş yaratma konusunu vurguluyor. Dolayısıyla hükümet öğrencilere kilit alanlarda daha iyi eğitim vermek amacıyla iş temelli öğrenmeyi geliştirmenin yollarını da araştırmalıdır.
Bir diğer öncelik ise, gençlerin özel sektör ve kamu sektöründeki işler için rekabet edebilecek becerileri kazanmalarını ve aynı zamanda girişimcilik yoluyla kendileri için fırsatlar yaratmalarını sağlayacak şekilde okul ve üniversite programlarında reform yapmaktır. Bu, eğitim ve yükseköğretime daha fazla yatırım yapılmasını gerektiren üçüncü bir sorunla bağlantılıdır. Altmış yıl önce Hindistan’daki eğitim durumunu incelemek üzere hükümet tarafından kurulan bir komisyon, hükümetin eğitim harcamalarını GSYİH’nin yüzde 6’sına çıkarmasını tavsiye etmişti. Ancak bu gerçekleşmedi; harcamalar şu anda sadece yüzde 4,1 seviyesinde.
Birçok uzman, eğitim yatırımlarının da akıllıca yapılması gerektiğine dikkat çekiyor. Yatırımlar, müfredatın gözden geçirilmesine, kurumların ve personelin performansının iyileştirilmesine, eğitimdeki teknolojik ve altyapısal dönüşümün hızlandırılmasına yönelik olmalıdır.
Hamam Böceği hareketiyle ortaya çıkan son tema, Hindistan’daki yetkililerin genel olarak gençlere saygı duyması ve değer vermesi gerektiğidir. Bunun yolu da Z kuşağının yeteneklerini, becerilerini ve kabiliyetlerini daha iyi anlamaktan geçiyor.
Önemli olan nokta şu ki Hamam Böceği hareketi, seçkin kurumlarda olup bitenlere değil, ilkokuldan başlayarak anaakım kamu eğitiminin gerçeklerine dikkat çekiyor. Hindistan’ın Ulusal Eğitim Politikası’yla ilgili önemli girişimler devam ediyor. Hint politika yapıcılar, eğitim reformu ve istihdam yaratmaya yönelik bütüncül bir yaklaşım sergilemek için Brezilya gibi diğer büyük, gelişmekte olan ülkelerdeki gelişmeleri de incelemelidir. Ayrıca Hindistan’ın başarılı topluluk-hükümet ortaklıkları konusundaki kendi tarihine de bakmalılar.
Her şeyden önce gençleri kapsayan reformlar artık öncelik olmalıdır. Hamam Böceği hareketi üyeleri, eğitim reformunda iş birliği yapma arzusunu gösterdiler ve masada yer almayı hak ediyorlar.”
Bu yazı ilk kez 30 Temmuz 2026’da yayımlanmıştır.
