Yaz aylarında UV ışınlarından korunmak artık günlük rutinin vazgeçilmez bir parçası. Peki, kırışan ve lekelenen cildimizi korumak için başka neler yapabiliriz? The Economist internet sitesinde yayımlanan bir yazı, bu soruya yanıt veriyor.
Yazının bazı bölümlerini aktarıyoruz:
“Kırışıklık azaltıcı ürünler satın alırken, biyokimya ders kitapları olmazsa olmaz birer kaynak halinegeliyor. Etiketlerde retinoidler, antioksidanlar, peptitler ve peeling asitleri gibi moleküller listeleniyor. Bunlara aşina olabilirsiniz, peki ne işe yaradıklarını biliyor musunuz?
Bu ürünlerin cildin daha genç görünmesini sağlayacaklarına dair iddialarının çoğu, klinik kanıtlardan ziyade şirket destekli çalışmalara veya tüketici anketlerine dayanıyor. Öte yandan birkaç bileşenin bilimsel kanıtları sağlam.
Melanin ne kadar koruyucu?
Yaşlı görünen cilde, iki farklı süreç neden olur: Geçen zaman ve ultraviyole (UV) ışınları, kirlilik ve sigara dumanı gibi çevresel hasarlar. Hepsi, cilde yapısını kazandıran hücre dışı matristeki kolajen ve elastin liflerine zarar vererek kırışıklıklara ve sarkmalara neden olur. Manchester Üniversitesi’nden dermatoloji araştırmacısı Abigail Langton’a göre, beyaz tenli kişilerde yaşlanmanın yaklaşık yüzde 80’i UV ışınlarına maruz kalmaktan kaynaklanıyor; daha koyu tenli kişilerde melanin bir dereceye kadar koruma sağlıyor.
Kırışıklıklarınız sizi endişelendiriyorsa, yardımcı olabilecek en güçlü bilimsel desteğe sahip içerik tretinoin veya diğer adıyla all-trans retinoik (tretinoin) asittir. A vitamininin bir türevi olarak esasen akne tedavisi için geliştirilse de 1980’lerin ortalarında dermatologlar, bunu kullanan hastaların kırışıklık ve lekelerinin daha az olduğunu tespit ettiler.
Cilt biyopsileri ve girişim gerektirmeyen cilt görüntüleme yöntemleri, tretinoinin derinin dış katmanı olan epidermisi kalınlaştırdığını, böylece daha pürüzsüz bir görünüm sağladığını ve ince çizgileri iyileştirdiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, epidermisin hemen altında yer alan dermistabakasında kolajen üretimini de uyarıyor. Bu durum, hücre dışı matrisi kısmen onararak kırışıklıkları azaltmaya yardımcı oluyor.
Tahrişi önlemek için ne yapmalı?
Tretinoin genellikle reçeteyle temin edilebilir ve cildi tahriş edebilir. Retinol ve retinal gibi A vitamininden türetilen daha hafif retinoidler, reçetesiz satılan kremler ve serumlarda kullanılır. Bu kimyasallar cilt tarafından emildikten sonra tretinoine dönüşür. (…)Tahrişi önlemek için daha düşük bir konsantrasyonla (%0,04 kadar düşük konsantrasyonlar bile etkili olabilir) başlanıp kademeli olarak artırılabilir.
Bazı antioksidanların, özellikle de C vitamininin (askorbik asit) yaşlanma karşıtı etkilerine yönelikdestekleyici çalışmalar da var. Kolajen üretiminde önemli bir rol oynayarak kırışıklıkları ve hiperpigmentasyonu azaltabileceğine dair kanıtlar mevcut. Olumsuz yanı ise (…) doğru şekilde formüle edilmez veya saklanmazsa hızla bozulabilmesi. Pahalı bir krem, çok uzun süre bekletilirse etkisiz hale gelebilir.
Yaygın olarak kullanılan bir diğer bileşen olan peptitler, kısa amino asit zincirleridir. Bazıları hücre dışı matris proteinlerinin üretimini teşvik ederken, bazıları bunların parçalanmasını önler; bazıları da botoksa benzer şekilde yüz kaslarını gevşetir. (…)
Tüm bu bileşenler farklı şekillerde birleştirilebilir. Etkilerini görmek için ise zamana ihtiyaç vardır. Dermatologlar, sonuçları değerlendirmeden ve herhangi bir değişiklik yapmadan önce kullanıma birkaç ay boyunca devam etmeyi öneriyor. Bileşenler yaşlanma belirtilerini kısmen tersine çevirebilse de, önlemede daha etkili. En iyisi, kendimizi güneşten korumak.”
Bu yazı ilk kez 15 Temmuz 2026’da yayımlanmıştır.
