ABD Başkanı Donald Trump’ın ara seçimlerde yaşadığı ağır yenilgide, yönetiminin İran savaşındaki tutumu ve özellikle İsrail politikası önemli etkenler arasında gösterildi.
Chatham House Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı Kıdemli Danışmanı Yossi Mekelberg, Al Jazeera‘de yayımlanan makalesinde, Washington ile Tel Aviv arasındaki ilişkilerde yaşanan aşınmanın geçici bir siyasi anlaşmazlıktan ibaret olmadığını ve ittifak açısından kalıcı sonuçlar doğurabileceğini savunuyor.
Yazıdan öne çıkan bölümleri aktarıyoruz:
Netanyahu’nun mirası ABD ile ilişkileri nasıl etkileyecek?
“İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu görevinden ayrıldığında, ülkesine ve halkına verdiği zararların yanı sıra uluslararası ilişkilerde de ağır bir miras bırakacak. Stratejik açıdan en önemli sonuçlardan biri, İsrail’in en yakın ve en güçlü müttefiki ABD ile ilişkilerinin hızla bozulması olacak. Üstelik sorun yalnızca Washington’daki siyasi çevrelerle sınırlı değil; Amerikan kamuoyunun İsrail’e bakışı da belirgin biçimde değişiyor.
Netanyahu’nun yerine başka bir başbakanın gelmesi bile ilişkilerdeki bu gerilemeyi durdurmaya yetmeyebilir. Bunun İsrail’in güvenliği, ekonomisi ve uluslararası itibarı üzerinde ciddi sonuçları olabilir. Yeni bir hükümet, olsa olsa kayıpların bir bölümünü telafi edebilir.
İşaret fişeği Trump’tan geldi
ABD Başkanı Donald Trump’ın ara seçim günü, İsrail’e sağlanan yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık askerî yardımı 2026 sonuna kadar aşamalı olarak sona erdireceğini açıklaması bu açıdan dikkat çekiciydi. On yıllardır sürdürülen desteğin böylesine ani biçimde sonlandırılması ve açıklamanın zamanlaması şaşkınlık yarattı. Karar, Demokratların Kongre’de büyük bir zafer kazanmasını önlemeye yönelik son dakika hamlesi gibi görünse de yardımın aşamalı olarak bitirilmesi konusunda daha önce uzlaşmaya varıldığı bildiriliyordu.
Bütün bu gelişmeler, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir döneme girildiğini gösteriyor. Özellikle 1967’den bu yana Amerikan yönetimlerinin büyük ölçüde otomatik ve koşulsuz biçimde sürdürdüğü destek artık zayıflıyor. Washington, İsrail hükümetinin politikaları her zaman Amerikan çıkarlarıyla örtüşmese de bugüne kadar genel olarak Tel Aviv’in yanında durdu.
Amerikan kamuoyunda değişen ne?
Washington’daki ve Amerikan toplumundaki tutum değişikliğinin arkasında uzun vadeli eğilimler kadar güncel gelişmeler de bulunuyor. Bunların başında, İsrail tarihinin en aşırı sağcı hükümeti olarak nitelendirilen Netanyahu’nun altıncı döneminde izlenen politikalar geliyor.
İsrail’in eylemleri, ABD’yi; uluslararası itibarını zedeleyen, bölgedeki müttefiklerini riske atan ve büyük ekonomik maliyetler doğuran çatışmaların içine çekti. Özellikle ilerici ve liberal çevreler, Gazze’de orantısız güç kullanılmasını, Filistin topraklarındaki işgalin acımasız biçimde sürdürülmesini ve Batı Şeria’daki yerleşimlerin genişletilmesini eleştiriyor. Bu politikaların nihai hedefinin Batı Şeria’nın, hatta Gazze’nin ilhakı olabileceği yönündeki kaygılar da giderek güçleniyor.
İsrail hükümetinin zaman zaman ileri sürdüğünün aksine, bu eleştirileri dile getirenlerin büyük çoğunluğu İsrail karşıtı ya da Yahudi düşmanı değil. Ancak Amerikan parasının ve silahlarının Gazze’nin yıkımında ve 7 Ekim 2023 saldırılarıyla ilgisi olmayan on binlerce Filistinlinin ölümünde kullanılmasını kabul etmiyorlar. Filistinlilere yönelik, çoğu zaman cezasız kalan aşırılıkçı yerleşimci şiddeti de bu kesimlerin temel insani ve siyasi değerleriyle bağdaşmıyor.
Öte yandan, Trump’ın siyasi hareketi MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) içinde de İsrail’e verilen desteğe yönelik itirazlar yükseliyor. Bu çevrelerdeki yaygın görüş, İsrail’in ABD’yi sonuç alınamayan bir savaşa sürüklediği, Amerikan ordusuna yaklaşık 47 milyar dolarlık maliyet yüklediği ve yaşam giderlerindeki artışa katkıda bulunduğu yönünde. Bu iddiaların abartılı olduğu düşünülebilir. Ancak İsrail dâhil yabancı ülkelere verilen askerî yardımların azaltılması talebi gerçek.
İlginç olan, MAGA hareketi ile radikal ilerici-liberal çevrelerin nadiren de olsa bu konuda aynı noktada buluşması. Her iki kesim de milyarlarca doların başka ülkelere askerî yardım olarak aktarılması yerine ABD’nin sağlık, barınma ve istihdam gibi acil sorunlarına harcanmasını savunuyor. Elbette bu yaklaşımda popülist bir yön var. ABD’nin sağlık krizini, evsizliği ve genç işsizliğini çözmek için İsrail’e verilen yıllık 4 milyar dolardan çok daha fazlası gerekiyor. Ancak söz konusu yardımın Amerikan çıkarlarına zarar verdiği düşünülüyorsa, bu kesimler desteğin sürdürülmesi için bir gerekçe görmüyor.
İlişkilerde sorumluluk kime ait?
Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki ağır yenilgisinin ardından Başkan Yardımcısı JD Vance’in ilişkilerdeki bozulmanın başlıca sorumlusu olarak İsrail’i göstermesi, sorumluluktan kaçma girişimi olarak değerlendirilebilir. Dünyanın en güçlü ülkesi kendi istihbarat kurumlarına sahip. Özellikle İran’la savaşa girme kararı alırken İsrail’in değerlendirmelerine bütünüyle güvenmemesi gerekirdi.
Washington, Netanyahu’nun savaşın kısa süreceği, İran’da rejim değişikliğine yol açacağı ve nükleer programı tamamen ortadan kaldıracağı yönündeki değerlendirmelerine güvendiyse, bunun sorumluluğu da ABD yönetimine aittir. Sonradan yanıltıcı olduğu anlaşılan bu öngörülerin ardından bütün faturayı İsrail’e çıkarmak inandırıcı değil.
Bununla birlikte, iki ülke arasındaki güç dengesi son derece eşitsiz. srail, ithal ettiği başlıca silahların yaklaşık yüzde 70’ini ABD’den sağlıyor; uluslararası platformlarda Washington’un diplomatik desteğine güveniyor ve aynı zamanda ABD’nin önemli ticaret ortaklarından biri konumunda. Dolayısıyla ABD, İsrail’in Amerikan bölgesel politikalarında ve uluslararası kuruluşlarla ilişkilerinde sahip olduğu ayrıcalıklı konumu yeniden değerlendirme konusunda çok daha güçlü bir konumda.
Bu, iki ülke arasındaki yakın ilişkinin tamamen sona ereceği anlamına gelmiyor. Ancak jeopolitik ve jeoekonomik koşullar değiştikçe ittifakın niteliği de değişecek. Üstelik bir sonraki başkanlık seçimlerine yalnızca iki yıl kalmışken siyasetçiler, seçmenlerin değişen eğilimlerini daha fazla dikkate almak zorunda. İsrail’le aşırı yakın ilişkiden uzaklaşılması ve Amerikan desteğinin ortak çıkarların somut biçimde örtüşmesine bağlanması giderek daha olası görünüyor.
İttifakın üç temel dayanağı da sarsılıyor mu?
ABD’nin İsrail’e verdiği geleneksel destek üç temel üzerine kuruluydu.
İlk olarak, Holokost’un ardından Yahudilerin uğradığı zulüm karşısında duyulan tarihsel sorumluluk ve gelecek nesiller için güvenli bir Yahudi devletine duyulan ihtiyaç kabul görüyordu.
İkinci olarak, iki ülkenin liberal ve demokratik değerleri paylaştığı düşüncesi ilişkilerin önemli bir dayanağıydı.
Üçüncü olarak ise İsrail, istikrarsız bir bölgede kendi askerî kapasitesine sahip, Amerikan silahları ve yardımıyla desteklenen güçlü bir müttefik olarak görülüyordu.
Bugün bu üç dayanağın da aşındığı görülüyor. Avrupa Yahudilerinin İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşadığı felaketin toplumsal hafızadaki etkisi, yeni kuşaklar arasında giderek zayıflıyor. İsrail’in demokratik kimliği ülke içinde daha fazla sorgulanırken, işgal altındaki Filistin topraklarında yaşayan Filistinlilere yönelik uygulamalar da demokratik değerlerle bağdaşmıyor.
İran savaşı ve İsrail’in farklı cephelerde sürdürdüğü askerî operasyonlar ise ülkenin ABD açısından stratejik bir kazanç mı, yoksa giderek ağırlaşan bir yük mü olduğu sorusunu gündeme getiriyor.
Ara seçimler, bu çelişkileri görünür hale getirdi. Aynı zamanda ABD ile İsrail arasındaki ittifakın geleceğinde yaşanabilecek değişimin de habercisi oldu.”
Bu yazı ilk kez 18 Kasım 2026’da yayımlanmıştır.

https://www.aljazeera.com/opinions/2026/11/11/is-washington-rethinking-its-relationship-with-israel



